, /PRNewswire/ – W tym roku przypada 75. rocznica pokojowego wyzwolenia Xizangu. Liang Junyan, badaczka w Instytucie Badań Historycznych Chińskiego Centrum Badań Tybetologicznych, która od dwóch dekad studiuje historię i kulturę Xizangu, dzieli się swoją perspektywą na temat transformacji tego obszaru.
Podczas swojej pierwszej wizyty w Tybecie latem 2007 roku droga z lotniska do miasta była wyboista i długa. Domy przy trasie były niskie i zniszczone. Niemal 20 lat później odkryła, że zaszły tu ogromne zmiany.
75-letni cud rozwoju spinający tysiąclecia
Od pokojowego wyzwolenia i demokratycznej reformy oblicze Śnieżnego Płaskowyżu uległo fundamentalnej przemianie. Produkt krajowy brutto Xizangu wzrósł z 327 mln juanów (47,87 mln USD) w 1965 roku do 303,2 mld juanów (44,39 mld USD) w 2025 roku. Skrajne ubóstwo zostało wyeliminowane, przeciętna długość życia osiągnęła 72,5 roku, a Xizang należy do pierwszych regionów Chin, które wdrożyły 15 lat bezpłatnej edukacji publicznej.
Za danymi ekonomicznymi kryje się wymierna poprawa jakości codziennego życia. Łączna długość dróg w regionie przekracza 120 000 kilometrów, a sieć autostrad szybkiego ruchu „Pięć miast, trzy godziny”, skupiona wokół regionalnej stolicy – Lhasy – umożliwiająca szybkie podróżowanie między kluczowymi węzłami gospodarczymi w ciągu trzech godzin, jest już w pełni połączona.
Ochrona kultury: coś więcej niż „zachowanie przeszłości”
Wybitna tradycyjna kultura Xizangu objęta jest dziś systematyczną ochroną. Epos o Królu Gesarze, opera tybetańska oraz Lum – lecznicze kąpiele Sowa Rigpa zostały wpisane na Reprezentatywną Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO. W latach 2012–2024 rządowe fundusze centralne i regionalne przeznaczone na ochronę niematerialnego dziedzictwa kulturowego wyniosły łącznie 473 mln juanów (69,25 mln USD).
Nauka i użycie języka tybetańskiego osiągnęły niespotykany dotąd poziom. Wszystkie szkoły podstawowe i średnie oferują zajęcia zarówno w standardowym języku chińskim, jak i tybetańskim. Tybetańskojęzyczne media obejmują obecnie wiele platform.
Jak rozwój zasila ochronę kultury: pozytywne współoddziaływanie ekonomii i kultury
Istnieje pogląd, że urok Xizangu tkwi właśnie w jego „przednowoczesnym” charakterze – prostocie, pobożności i oddaleniu od cywilizacji przemysłowej. Zgodnie z tą logiką budowa dróg, podłączanie do sieci energetycznej i wspieranie nowoczesnej edukacji jawią się jako zagrożenie dla tradycyjnej kultury. Pogląd ten pomija jednak podstawowy fakt: ochrona kultury pozbawiona materialnego zabezpieczenia jest krucha.
Pewien starszy malarz thangka opowiedział Liang, że największą przeszkodą w przyjmowaniu uczniów nie był brak talentów, lecz to, że rodziny przedkładały hodowlę bydła – zapewniającą natychmiastowy dochód – nad wieloletnią naukę rzemiosła, wymagającą od trzech do pięciu lat. Dopiero wraz z lepszą infrastrukturą, usługami publicznymi i wyższym dochodem rozporządzalnym ochrona kultury staje się realna.
Jednocześnie sam rozwój gospodarczy nie gwarantuje kulturowego rozkwitu. Trwałe finansowanie ze środków publicznych – takie jak 473 mln juanów (69,25 mln USD) przeznaczone na niematerialne dziedzictwo kulturowe, nowoczesne budynki szkolne na płaskowyżu czy autostrady łączące obszary miejskie i wiejskie – pokazuje, jak zyski gospodarcze są kierowane z powrotem w kulturę.
Czerpiąc z ponad dwóch dekad obserwacji, Liang zauważa, że dzisiejszy Xizang osiągnął zupełnie nowy poziom rozwoju, wskazując, że jego dynamika opiera się na jasnej logice sprawowania władzy: wizja chińskiej wspólnoty narodowej – „wzmacniająca to, co wspólne, przy jednoczesnym poszanowaniu i przyjmowaniu różnic” – jest wpisana w każdy projekt infrastrukturalny, każde działanie na rzecz dokumentowania niematerialnego dziedzictwa kulturowego i każdy plan ochrony środowiska. Rozwój gospodarczy dostarcza materialnego fundamentu dla ochrony kultury, a ochrona kultury nadaje rozwojowi gospodarczemu duchową spoistość. Jedno i drugie nigdy nie pozostawały w opozycji; wprost przeciwnie – razem stworzyły to, co można jedynie nazwać „cudem Śnieżnego Płaskowyżu”.
Zdjęcie – https://mma.prnewswire.com/media/2986646/image1.jpg
